Ścieżki Pamięci
Ścieżki Pamięci Narodowej

Z okazji 100. rocznicy odzyskania niepodległości Rzeczypospolitej Polskiej, Wojewoda Opolski zainicjował akcję upamiętnienia i przybliżenia mieszkańcom Opolszczyzny miejsc, wydarzeń i osób szczególnie ważnych z punktu widzenia historii i kultury polskiej na Opolszczyźnie.

 Projekt zakłada powstanie wykazu minimum 100 miejsc upamiętniających wydarzenia historyczne lub osoby szczególnie zasłużone, ważne ze względu na krzewienie pamięci i wzmacnianie tożsamości narodowej mieszkańców regionu. W ramach propozycji mogą być uwzględnione m.in. miejsca potyczek i bitew, mogiły żołnierskie, miejsca pobytu zasłużonych dla sprawy polskiej osób. W wyniku realizacji projektu powstanie baza danych, która zostanie przekazana do szkół, grup i lokalnych stowarzyszeń.

 W ramach projektu zostaną opisane zarówno miejsca już funkcjonujące w świadomości mieszkańców regionu, ale także te nieznane. W tym celu zostanie przeprowadzony konkurs, w którym mieszkańcy województwa opolskiego będą zgłaszali znane sobie miejsca, wydarzenia lub osoby, jako propozycje do upamiętnienia. Spośród zgłoszonych do konkursu propozycji, trzy najciekawsze zostaną nagrodzone.

 Wybrane miejsca zostaną podzielone na trzy obszary (ścieżki) tematyczne: Powstania Śląskie, Żołnierze Wyklęci, Polski Śląsk. Wybrane miejsca zostaną oznaczone w terenie za pomocą tablic edukacyjno-informacyjnych, na których będzie zamieszczony odnośnik do przygotowanego portalu internetowego, zawierającego pełne informacje o upamiętnianych osobach lub wydarzeniach. Projekt zwieńczy test wiedzy z nagrodami.

Projekt wpisuje się w harmonogram obchodów Wojewody Opolskiego z okazji 100-lecia odzyskania przez Polskę niepodległości.

Spacer po Ścieżkach Pamięci

Choć często spotykamy się z poglądami, że od przeszłości ważniejsza jest przyszłość, to właśnie zwykle w przeszłości szukamy uzasadnienia dla naszej teraźniejszości, dla naszej obecności w tym konkretnie miejscu na Ziemi.

Szukamy w przeszłości praw narodu, ale często szukamy także swoich rodzinnych uzasadnień dla swego „tu i teraz”. Wiedza historyczna od wieków jest z jednej strony podbudową dla postaw patriotycznych, z drugiej czynnikiem silnie wzmacniającym poczucie własnej tożsamości. Brak ugruntowanego poczucia tożsamości, prędzej czy później musi prowadzić do frustracji czy depresji.

Niewątpliwie rok setnej rocznicy Odzyskania Niepodległości jest doskonałą okazją, aby przyjrzeć się przeszłości naszego Narodu, także w wymiarze tzw. historii lokalnej. Ten portal jest jednak przede wszystkim zbiorem swoistych posiłków dla naszej opolskiej tożsamości.

Zapraszamy na Ścieżki Pamięci, na których każdy znajdzie coś ciekawego!

Polski Śląsk

Śląsk polski czy niemiecki? A może czeski? Odpowiedzi bardziej niż przymiotnik powinien dostarczyć rzeczownik. Polscy językoznawcy pierwszej połowy XX wieku postawili hipotezę, iż nazwa Śląsk pochodzi od nazw góry Ślęża i rzeki Ślęża. Te zaś miałyby pochodzić od starosłowiańskiego słowa „śląg” oznaczającego miejsce wilgotne.

W odpowiedzi niemieccy historycy na potrzeby nazistowskiej propagandy ukuli teorię o wywodzeniu się nazwy Śląsk od germańskich Silingów. Niestety, nikt nie wie, gdzie owi wymienieni przez żyjącego w Aleksandrii Ptolomeusza Silingowie mieszkali i nie jest też pewne, że byli Germanami. Sporo przemawia za tym, że jedynie przyłączyli się do wandalskiego związku plemiennego, a pochodzenie mieli raczej celtyckie.

Pierwszym znanym nam państwem, w którego granicach Śląsk się znalazł było istniejące w IX wieku Państwo Wielkomorawskie, na którego gruzach powstało później królestwo Czech. W pierwszej połowie X wieku Śląsk znalazł się w obszarze zainteresowania Piastów, którzy dynamicznie rozbudowywali swoje państwo. Pierwsza pisemna wzmianka o państwowej przynależności Śląska pochodzi z roku 990 i mówi o Śląsku jako o części państwa Mieszka I. W kolejnych wiekach kilkakrotnie Piastowie walczyli o Śląsk z Czechami, którzy w końcu w XIV wieku korzystając z rozbicia dzielnicowego Polski ostatecznie go zdobyli. Śląsk pozostał częścią Korony Czeskiej aż do roku 1741, kiedy to w efekcie wojny z Habsburgami zajęły go Prusy. Do państwa niemieckiego Śląsk należał przez 204 lata czyli do 1945 r. kiedy to decyzją mocarstw powrócił do Polski.

W efekcie procesów historycznych w minionych wiekach na Śląsku żyły aż cztery główne grupy narodowościowe, a mianowicie: Polacy, Niemcy, Czesi i Żydzi. W biegnących przez 1050 lat polskiej państwowości Ścieżkach Pamięci poszukujemy na Opolszczyźnie śladów polskości.

Powstania Śląskie

Wskrzeszenie Królestwa Polskiego, oderwanie od Prus mówiących po polsku prowincji, możliwe jest tylko przez wojnę nieszczęśliwą dla Prus” – powiedział w marcu 1885 r. kanclerz królestwa Prus Otto von Bismarck. Nieszczęśliwa dla Niemiec wojna wybuchła w 1914 roku. Jednym z jej efektów były polskie roszczenia terytorialne ziem zamieszkanych w dużej części przez polskojęzyczną ludność, w tym – Górnego Śląska.

Choć w roku 1918 Polska odzyskała niepodległość, to kwestia jej granic pozostawała otwarta jeszcze przez cztery lata. Decyzją kończącego I wojnę światową traktatu wersalskiego podobnie jak na innych spornych terenach na terenie rejencji opolskiej miał się odbyć plebiscyt, którego wynik miał przesądzić o przynależności Górnego Śląska do Polski lub Niemiec. Rozpoczął się trudny dla mieszkańców Śląska czas polsko-niemieckiego współzawodnictwa, w którym działalność propagandowa przeplatała się z wybuchającymi co jakiś czas walkami. Trzy największe starcia – trzy powstania śląskie wybuchały kolejno w latach 1919, 1920 i 1921. Dopiero w czerwcu 1922 roku ostatecznie wytyczono linię podziału Śląska pomiędzy Polskę i Niemcy. Jak to zwykle w takich sytuacjach bywa, podział ten nie usatysfakcjonował żadnej ze stron.

Na Ścieżkach Pamięci Województwa Opolskiego nie mogło zabraknąć szlaku wiodącego przez czas powstań śląskich, które do dziś wzbudzają na Śląsku wiele emocji i kontrowersji. Niezależnie od ostatecznej oceny tamtych czasów, nie wolno nam o tamtej walce zapominać. Tym bardziej, że toczyła się ona praktycznie na całym terenie Śląska, a nie tylko tam, gdzie walczono z bronią w ręku. W walce o tożsamość daleko ważniejsze od nabojów były ludowa kultura i język modlitwy. Szukajmy zatem śladów zmagań sprzed wieku, które toczyły się wszędzie tu gdzie dane nam dziś żyć.

Żołnierze Wyklęci

Wydawać by się mogło, że zwykle omijana przez szlaki wielkiej historii Opolszczyzna daleka była od ognisk antykomunistycznego powstania, jak dziś zwykło się nazywać walkę tzw. Żołnierzy Wyklętych. Tymczasem tzw. ziemie odzyskane stały się areną równie dramatycznych aktów tamtych zmagań jak inne polskie regiony.

Ziemie Odzyskane, na które zaczęli napływać Polacy jeszcze nim ucichły strzały w Berlinie, ze względu na sporą anonimowość przybyszów, stały się doskonałym środowiskiem dla budowania antykomunistycznej konspiracji.

Z drugiej strony swoista dzikość wielu obszarów opuszczonych przez ludność niemiecką, a jeszcze nie zasiedlonych przez Polaków dawała władzom komunistycznym pole do rozprawy z opozycją bez większego rozgłosu.

Przez Opolszczyznę przebiegały szlaki kurierów od oddziałów partyzanckich do II Korpusu Polskiego na Zachodzie. Na Opolszczyznę przybywały też, niejednokrotnie z bronią całe grupy partyzantów repatriowanych z Kresów. Tędy prowadziły szlaki ukrywającego się Łupaszki czy ewakuującego swój sztab Zapory.

Wątku antykomunistycznego powstania nie mogło zabraknąć na prowadzących przez dzieje Opolszczyzny Ścieżkach Pamięci.

Mapa Ścieżek Pamięci

   –   polski śląsk             –   żołnierze wyklęci             –   powstania śląskie

Visit Us On FacebookVisit Us On Youtube