Ścieżka Pamięci – Powstania Śląskie

 

Dziergowice

 

Kędzierzyńsko-kozielski/ gmina Bierawa

22 czerwca 1919 r. na Górnym Śląsku miało wybuchnąć powstanie, ale na żądanie przebywającego na konferencji pokojowej w Wersalu Ignacego Paderewskiego dowództwo Polskiej Organizacji Wojskowej Górnego Śląska rozkaz przystąpienia do powstania odwołało. Łącznik z rozkazem odwołującym nie dotarł na czas do Dziergowic, gdzie zebrał się 80-osobowy oddział, który po wydobyciu broni ze skrytek sforsował Odrę i ruszył na Koźle. Doszło do starcia z niemiecką żandarmerią, padli zabici i ranni. Gdy łącznik dogonił powstańców nastąpiła konsternacja i podjęto decyzję o ewakuacji uczestników powstańczego falstartu do Polski.

 

Łowoszów

 

Oleski/ gmina Olesno

W nocy z 7 na 8 czerwca 1919 r. w Łowoszowie wybuchło tzw. powstanie oleskie. Dowódcy miejscowej konspiracji (Polska Organizacja Wojskowa Górnego Śląska) – miejscowi polscy liderzy: ksiądz Paweł Kuczka – proboszcz w Wysokiej, Walentyn Sojka – robotnik z Łowoszowa, polski ziemianin z Olesna Laskowski, murarz z Olesna – Franciszek Grobelny i robotnik z Zębowic – Augustyn Koj, zwołali do lasu koło Łowoszowa oddział liczący blisko 300 osób. Zamierzali odciąć komunikację z resztą Rejencji Opolskiej poprzez wysadzenie mostów i zniszczenie kabli telefonicznych. Następnie zamierzali zdobyć broń i opanować niemiecką baterię artylerii. Opanowany teren miał być przyłączony do Polski. Kable przecięto, mosty zaminowano, ale broni nie zdobyto, wobec tego dowódcy kazali się ludziom rozejść się do domów. Wkrótce rozpoczęły się aresztowania.

 

Biedrzychowice

 

Prudnicki/ centrum wsi, np. w pobliżu kościoła

3 maja 1921 r. nad ranem oddział powstańców śląskich mający swoją bazę w Biedrzychowicach wysadził most kolejowy na rzece Straduni w pobliżu Twardawy. Akcja była częścią operacji „Mosty” wykonanej przez specjalny oddział o kryptonimie Grupa Konrada Wawelberga, dowodzony przez kpt. Tadeusza Puszczyńskiego pseudonim „Konrad Wawelberg”. Akcja miała na celu uniemożliwienie Niemcom dowóz pociągami wojska na teren objęty powstaniem, a jednocześnie był to sygnał do wybuchu III Powstania śląskiego. W tym samym czasie wysadzono mosty kolejowe na Małej Panwi w Czarnowąsach, na Odrze w Krapkowicach, na Osobłodze pod Racławicami Śląskimi, na Straduni w pobliżu Biedrzychowic, na Kanale Kłodnickim pod Kędzierzynem, dwa mosty kolejowe w rejonie Opola oraz wiadukt koło Siołkowic.

 

Czarnowąsy

 

Opole/ w centrum wsi

3 maja 1921 r. nad ranem oddział powstańców śląskich wysadził most kolejowy na rzece Małej Panwi w Czarnowąsach. Akcja była częścią operacji „Mosty” wykonanej przez specjalny oddział o kryptonimie Grupa Konrada Wawelberga, dowodzony przez kpt. Tadeusza Puszczyńskiego pseudonim „Konrad Wawelberg”. Akcja miała na celu uniemożliwienie Niemcom dowóz pociągami wojska na teren objęty powstaniem, a jednocześnie był to sygnał do wybuchu III Powstania śląskiego. W tym samym czasie wysadzono mosty kolejowe na Małej Panwi w Czarnowąsach, na Odrze w Krapkowicach, na Osobłodze pod Racławicami Śląskimi, na Straduni w pobliżu Biedrzychowic, na Kanale Kłodnickim pod Kędzierzynem, dwa mosty kolejowe w rejonie Opola oraz wiadukt koło Siołkowic.

 

Racławice Śląskie

 

Prudnicki/Gmina Głogówek,

3 maja 1921 r. nad ranem oddział powstańców śląskich mający bazę w Racławicach Śląskich wysadził most kolejowy na rzece Osobłoga w pobliżu Dzierżysławic. Akcja była częścią operacji „Mosty” wykonanej przez specjalny oddział o kryptonimie Grupa Konrada Wawelberga, dowodzony przez kpt. Tadeusza Puszczyńskiego pseudonim „Konrad Wawelberg”. Akcja miała na celu uniemożliwienie Niemcom dowóz pociągami wojska na teren objęty powstaniem, a jednocześnie był to sygnał do wybuchu III Powstania śląskiego. W tym samym czasie wysadzono mosty kolejowe na Małej Panwi w Czarnowąsach, na Odrze w Krapkowicach, na Osobłodze pod Racławicami Śląskimi, na Straduni w pobliżu Biedrzychowic, na Kanale Kłodnickim pod Kędzierzynem, dwa mosty kolejowe w rejonie Opola oraz wiadukt koło Siołkowic.

 

Grabina

 

Prudnicki/Gmina Biała

16 września 1901 r. w Grabinie w rodzinie o patriotycznych tradycjach urodziła się Waleria Nabzdyk. Po ukończeniu seminarium nauczycielskiego we Wrocławiu planowała rozpocząć studia w Krakowie, ale w międzyczasie podjęła pracę w Polskim Komisariacie Plebiscytowym w Bytomiu. Po wybuchu III powstania śląskiego w powstańczej podgrupie „Bogdan”, wraz z którą brała udział w walkach o Górę Świętej Anny, Żyrową Strzebniów, Leśnicę i Kędzierzyn.

 

Obrowiec

 

Krapkowicki/gmina Gogolin, koło kościoła, proboszcz przychylny

W nocy z 20 na 21 maja 1921 r. rozpoczęła się największa niemiecka operacja zaczepna III powstania śląskiego. Z rejonu przedmościa krapkowickiego wyruszyły dwa natarcia, których zadaniem było oskrzydlenie kluczowej w tym rejonie powstańczej pozycji – Góry Świętej Anny. Pierwsze strzały tej nocy usłyszeli powstańcy z kozielskiego batalionu Leonarda Krukowskiego trzymający straż na umocnionej pozycji w Obrowcu. Pozycję w Obrowcu zaatakowało prawe skrzydło grupy majora Chappuisa, jednak jej główne natarcie przeszło z dala od Obrowca, wzdłuż linii kolejowej do Jasiony i Zdzieszowic. Aby utrudnić Niemcom natarcie powstańcy wysadzili w Obrowcu kamienny mostek, obok którego znajdowała się powstańcza pozycja.

 

Krępna

 

Krapkowicki/gmina Zdzieszowice

W nocy z 20 na 21 maja 1921 r. rozpoczęła się największa niemiecka operacja zaczepna III powstania śląskiego. Z rejonu przedmościa krapkowickiego wyruszyły dwa natarcia, których zadaniem było oskrzydlenie kluczowej w tym rejonie powstańczej pozycji – Góry Świętej Anny. Walki tego dnia były bardo krwawe, strzelano do siebie z małej odległości, o Żyrową, Krępną i Rozwadzę walczono na bagnety. Straty w dwóch pułkach 1 Dywizji Powstańczej wyniosły 100 osób. Jak dowiedział się powstańczy wywiad podsłuchując Niemieckie radiostacje, tego dnia w szturmach na Górę Świętej Anny Niemcy mieli stracić około 500 zabitych lub rannych żołnierzy.

 

Żyrowa

 

Krapkowicki/gmina Zdzieszowice

W nocy z 20 na 21 maja 1921 r. rozpoczęła się największa niemiecka operacja zaczepna III powstania śląskiego. Z rejonu przedmościa krapkowickiego wyruszyły dwa natarcia, których zadaniem było oskrzydlenie kluczowej w tym rejonie powstańczej pozycji – Góry Świętej Anny. Walki tego dnia były bardo krwawe, strzelano do siebie z małej odległości, o Żyrową, Krępną i Rozwadzę walczono na bagnety. Straty w dwóch pułkach 1 Dywizji Powstańczej wyniosły 100 osób. Jak dowiedział się powstańczy wywiad podsłuchując Niemieckie radiostacje, tego dnia w szturmach na Górę Świętej Anny Niemcy mieli stracić około 500 zabitych lub rannych żołnierzy.

 

Rozwadza

 

Krapkowicki/gmina Zdzieszowice

W nocy z 20 na 21 maja 1921 r. rozpoczęła się największa niemiecka operacja zaczepna III powstania śląskiego. Z rejonu przedmościa krapkowickiego wyruszyły dwa natarcia, których zadaniem było oskrzydlenie kluczowej w tym rejonie powstańczej pozycji – Góry Świętej Anny. Walki tego dnia były bardo krwawe, strzelano do siebie z małej odległości, o Żyrową, Krępną i Rozwadzę walczono na bagnety. Straty w dwóch pułkach 1 Dywizji Powstańczej wyniosły 100 osób. Jak dowiedział się powstańczy wywiad podsłuchując Niemieckie radiostacje, tego dnia w szturmach na Górę Świętej Anny Niemcy mieli stracić około 500 zabitych lub rannych żołnierzy.